Co oznacza przedawnienie długu

Zdarza się, że konsumenci z różnego powodu przestają terminowo spłacać posiadane zobowiązania lub nie regulują jednorazowych. Może to powodować negatywne konsekwencje, gdyż w interesie wierzyciela jest podjęcie skutecznych działań w celu odzyskania pieniędzy. Dług może jednak “utracić ważność”. Co oznacza przedawnienie długu?

Zaległości finansowe mogą pojawić się z różnych przyczyn, mieć różną kwotę i podobnie różny mieć czas trwania. Istnieją jednak cechy, które je łączą. Zobowiązanie finansowe, które mieliśmy uregulować w terminie, już od pierwszego dnia opóźnienia może być nazywane długiem. Wierzyciel ma prawo podjąć się czynności, które na celu będą miały wyegzekwowanie należności.

Wierzyciele mogą też naliczać karne odsetki już od pierwszego dnia opóźnienia1, a ich zasady naliczania regulowane są prawnie (w przypadku pożyczek i kredytów, przez dedykowane zapisy). W interesie konsumenta jest podjęcie się czynności, które pozwolą uniknąć jak najcięższych konsekwencji braku terminowej spłaty zobowiązania. Powinien negocjować np. rozłożenie długu na raty, a nawet odroczenie terminu spłaty i umorzenie odsetek.

Konsumenci, którzy jednak nie podejmują się kontaktu z wierzycielem, mogą wpaść w poważne tarapaty. Poza rosnącą z dnia na dzień kwotą odsetek karnych, wierzyciel może dochodzić swoich pieniędzy za pomocą firmy windykacyjnej. Może też się zwrócić do sądu, co w niektórych przypadkach z czasem skończy się nawet egzekucją komorniczą. Przedstawiliśmy scenariusz na zasadzie bierny dłużnik – aktywny wierzyciel. Co jednak w sytuacji, kiedy wierzyciel nie podejmie się działań w celu odzyskania długu?

Co to jest przedawnienie długu i na czym polega przedawnienie długu?

Jeżeli nie zrobi on tego odpowiednio szybko, może dojść do sytuacji przedawnienia długu. Zachodzi ono wtedy, gdy wierzyciel nie upomni się na czas o pieniądze, z jakimi zalega mu dłużnik. Określenie “na czas” jest tutaj kluczowe, gdyż każdy dług ma określony okres ważności. Jeżeli zostanie on przekroczony przy bierności wierzyciela, to teoretycznie – dłużnik traci obowiązek spłaty takiego zobowiązania.

Kwestia przedawnienia długu regulowana jest przez kodeks cywilny, a dokładniej – artykuł 1182. Jego ostatnia nowelizacja miała miejsce w lipcu 2018 roku3, co znacząco uprościło zasady np. terminów przedawnienia. Czas ważności długu jest bowiem uregulowany i ściśle określony w zależności od rodzaju zobowiązania.

Kiedy przedawnia się dług?

Jak już wspomniano wyżej, dług długowi nierówny. Konsument może zalegać na różną kwotę, za różnego rodzaju zobowiązanie i w różnych przedziałach czasowych. Kodeks cywilny z tego względu wyróżnia różne okresy obowiązywania danego długu.

  • Termin przedawnienia długu, wobec którego nie ma precyzyjnych prawnych regulacji – 6 lat.
  • Przedawnienie długu będącego świadczeniem okresowym (czyli np. czynsz za mieszkanie) – 3 lata.
  • Termin przedawnienia długu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej (np. niezapłacona faktura) – 3 lata.

Kiedy przedawniają się inne długi?

Wśród wyżej wymienionych informacji wspomniano o długach, których czasu przedawnienia nie reguluje się jednocześnie przez inne przepisy. Dla nich okres przedawnienia zawsze jest równy 6 lat. Istnieje jednak wiele innych rodzajów długów, których zasady m.in. przedawnienia określone są w dedykowanych zapisach prawa.

  • Jeżeli dług wynika z umowy o pracę, to przedawnia się on po 3 latach.
    Przykład – pracodawca długotrwale zalega z pensjami dla osoby zatrudnionej na umowie o pracę.
  • Jeśli z kolei dług wynika z umów cywilnoprawnych to przedawnia się po 2 latach.
    Przykład – pracodawca zalega z wypłatą dla pracownika zatrudnionego na umowie o dzieło.
    Ważne! Przedawnienie liczy się od dnia wykonania zlecenia.
  • Dług wynikający z umowy ubezpieczenia przedawnia się po 3 latach.
    Przykład – nieopłacona składna na ubezpieczenie nieruchomości.
  • Z kolei dług z tytułu umowy ubezpieczenia OC przedawnia się po 3 latach.
    Przykład – nieopłacenie wykupionej polisy OC dla samochodu.
  • Dług spadkowy przedawnia się po 6 latach.
    Przykład – dług, którego nie zrzekł się spadkobierca.
  • Jeśli dług pochodzi z zadłużenia czynszowego – ulega przedawnieniu po 3 latach.
    Przykład – długotrwale nieopłacany czynsz za mieszkanie osobie, która nam je wynajmuje.
  • Dług wynikający z umowy przewozu – ulega przedawnieniu po 1 roku.
    Przykład – nieopłacony mandat za jazdę bez biletu.
  • Dług wynikający z nieopłaconego mandatu karnego przedawnia się po 3 latach.
    Przykład – niezapłacony mandat za prędkość.
  • Jeżeli mowa z kolei o długach wynikających ze składek ZUS – przedawnieniu ulegają one po 5 latach, jeżeli powstały one po 2012 roku lub po 10 latach, jeśli powstały przed 2012 rokiem.
  • Gdy mowa o długu wynikającym z nieopłaconego podatku dochodowego – przedawnieniu ulega on po 5 latach.
  • Gdy jest to dług wynikający z niezapłaconego podatku od nieruchomości, to ulega on przedawnieniu po 3 latach.
  • Dług na karcie kredytowej przedawnia się po 3 latach.
    Przykład – debet na karcie płatniczej, którego nie spłacono.
  • Gdy nie spłaciliśmy pożyczki – obowiązek zwrócenia jej kwoty mija w ramach przedawnienia po 3 latach.
  • Roszczenia stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu przedawniają się z kolei aż po 10 latach.
    Przykład – sąd zarządził wypłatę zadośćuczynienia dla rodziny poszkodowanego w wypadku z winy kierowcy. Wyrok sądu, jeżeli przez 10 lat nie podejmie on żadnych prób kontaktu ze skazanym, przedawni się po tym czasie.

Przedawnienie długu – co dalej?

Jeżeli spełnione zostaną warunki przedawnienia długu, czyli przez wymagany okres wierzyciel nie podejmie się żadnych działań w celu odzyskania pieniędzy, to dłużnik nie ma obowiązku spłaty takiej należności. Jednakże, nie oznacza to, że dług przestaje istnieć.

Wierzyciel może próbować domagać się odzyskania pieniędzy nawet po przedawnieniu zobowiązania np. drogą sądową. W przypadku próby wyegzekwowania długu drogą sądową, dłużnik musi udowodnić, że dług uległ przedawnieniu, do czego przydadzą się oczywiście usługi prawnika. Wierzyciel z kolei, również będzie musiał uargumentować swoją linię, przedstawiając sądowi np. dowód na wysłanie ponaglenia, które rzekomo nie dotarło do dłużnika. Do czasu wydania wyroku przez sąd, dłużnik nie ma obowiązku spłaty spornej sumy pieniędzy.

Osoba lub inny podmiot, u którego posiada zaległą spłatę, ma też prawo do podjęcia się prób pokojowych mediacji, zwracając się z prośbą o zwrot pieniędzy poprzez negocjacje i polubowne porozumienie. Wówczas w interesie dłużnika jest podjęcie się próby porozumienia, aby uniknąć potencjalnego – wyżej wspomnianego – scenariusza sądowego.

Jak działa zasada przedawnienia długu?

Znamy już czas, po jakim przedawnieniu ulegają długi spowodowane zaległościami za dane płatności. Warto zaznaczyć jeszcze, na jakich zasadach liczy się w ogóle etap trwania długu i etap, kiedy zgodnie z prawem uznaje się go za nieważny.

Okres trwania długu zaczyna się od pierwszego dnia po upłynięciu terminu spłaty. Aby spełnić warunki przedawnienia, w określonym czasie (np. 2 lata), wierzyciel nie może podjąć się żadnych czynności windykacyjnych lub nawet nie może się z dłużnikiem skontaktować.

Jeśli tak zrobi – dług automatycznie przestanie być kwalifikowany jako nadający się do przedawnienia. Co warto pamiętać, wierzyciel może nie wysyłać np. ponagleń nawet przez długi czas.

Załóżmy, po terminie zapłaty, nie kontaktował się on z dłużnikiem zalegającym z zapłatą za czynsz przez rok. Jeśli jednak po 12 miesiącach wyśle wezwanie do zapłaty – potraktować to można jako podjęcie się działań w celu odzyskania pieniędzy. Tym samym – tak zwany okres biegu przedawnienia nalicza się od nowa4.

Warto jednak dodać, że jeśli wierzyciel już raz zwróci się o spłacenie zależności, to będzie prawdopodobnie dalej będzie podejmował działania w celu odzyskania pieniędzy. Tym samym, szanse na przedawnienie są w takim przypadku niskie i bardziej wskazane będzie podjęcie się mediacji z wierzycielem. Pozwoli to uniknąć potencjalnych, negatywnych dla konsumenta konsekwencji.

Jak sprawdzić przedawnienie długu?

Odpowiedź na to pytanie, mając na względzie wyżej wymienione informacje, jest zatem prosta. Najprostszym sposobem na sprawdzenie stanu przedawnienia długu, będzie znalezienie potrzebnych do tego dokumentów związanych ze zobowiązaniem.

Może to być umowa o pracę, umowa najmu mieszkania, umowa pożyczki itd. Na takim dokumencie powinno się wskazać datę, w której zobowiązanie należy uregulować. Pierwszy dzień po upłynięciu terminu spłaty jest traktowany już jako okres obowiązywania długu.

W zależności od rodzaju zobowiązania należy potem już tylko sprawdzić (najlepiej z kalendarzem w ręku), czy wymagany do przedawnienia termin już upłynął. Na przykład. Dzień zapłaty za czynsz to każdy pierwszy roboczy dzień miesiąca – 1 lutego. Dług zaczął obowiązywać drugiego roboczego dnia miesiąca – 2 lutego.

Czynszu za wynajem mieszkania nie opłacono od 1 lutego 2014 roku. Zobowiązanie czynszowe zgodnie z prawem ulega przedawnieniu po 3 latach. W ten sposób, dług przedawnił się po 1 lutego 2017 roku. Przypominamy – zasada przedawnienia spełnia się tylko wtedy, jeśli przez wspomniany okres 3 lat wierzyciel nie podjął się żadnych prób kontaktu z dłużnikiem i nie poinformował go o swoich roszczeniach.

Warto posiadać zatem zawsze w bezpiecznym miejscu umowę, która była podstawą przy zawieraniu zobowiązania. Pozwoli ona nie tylko sprawdzić, czy dług uległ przedawnieniu, ale i będzie wartościowym argumentem do obrony w sądzie. Jak wspomniano wcześniej, wierzyciel zawsze może próbować wyegzekwować dług drogą sądową. Wykazanie przez konsumenta, że nie musi on już spłacać zadłużenia.

Źródła:
  1. https://www.arslege.pl/odsetki-za-opoznienie-w-spelnianiu-swiadczen-pienieznych/k9/a5019/
  2. https://www.arslege.pl/terminy-przedawnienia-roszczen/k9/a1134/
  3. http://orka.sejm.gov.pl/proc8.nsf/ustawy/2216_u.htm
  4. https://www.arslege.pl/kodeks-cywilny/k9/s1958/
Co oznacza przedawnienie długu?
5 (100%) 1 głos[ów]